Tenerife is geen wijnbestemming die zich opdringt. Wie de kustboulevards achter zich laat en de flanken van de Teide opgaat, ontdekt een landschap dat weinig gemeen heeft met de wijnstreken die we kennen uit de boekjes. Geen glooiende Bourgondische heuvels hier, geen keurige leistenen châteaux. Hier groeien de wijnstokken in zwarte aarde die ooit vloeibaar gesteente was, vastgehouden door eeuwenoude droogstenen muurtjes, gekoeld door de passaatwinden die van de Atlantische Oceaan aanwaaien.
De locals zeggen dat het klimaat iedere honderd meter verandert. Dat is geen overdrijving: Tenerife herbergt vijf afzonderlijke denominaciones de origen – meer dan enig ander Spaans eiland -, elk met een eigen microklimaat, bodemtype en vinificatiestijl.
In het noorden zijn de hellingen groen en vochtig, doordrenkt van oceaanwind en wolkenschaduwen. In het zuiden, richting de hooggelegen vlakten van Vilaflor, heerst een continentaal klimaat dat doet denken aan de Andes: droog, helder, met nachttemperaturen die in de zomer scherp dalen.
Wat Tenerife écht onderscheidt, is wat ónder de grond zit. Dankzij de geïsoleerde ligging ontsnapte het eiland aan de phylloxerabesmetting die in de negentiende eeuw vrijwel alle Europese wijngaarden verwoestte. De gevolgen zijn verstrekkend: vrijwel alle wijnstokken op Tenerife groeien nog altijd op hun eigen wortelstok, soms honderd of tweehonderd jaar oud. Dat zijn geen wijnstokken, dat zijn levende archieven.
De inheemse druivenrassen die hierop gedijen, zijn even zeldzaam als het terroir zelf. Listán Blanco, Malvasía, Gual, Albillo Criollo, Vijariego, Moscatel, Marmajuelo en Verdello leveren de witte wijnen, terwijl rosé en rode wijn voornamelijk wordt gemaakt van Listán Negro, Negramoll en Tintilla.
Listán Negro, de ruggengraat van de eilandviticultuur, biedt volle wijnen gekenmerkt door robuustheid en een rijk palet van rood fruit en een subtiele kruidigheid. De Marmajuelo, witte druif van enigszins mysterieuze oorsprong, is slechts op 25 hectare in de wereld geplant, verspreid over Tenerife en het naburige El Hierro.
En toch produceren de beste bodegas van Tenerife wijnen die in één slok het verschil maken tussen een fles en een beleving
Zo idyllisch als het klinkt, zo weerbarstig is de werkelijkheid voor de Tenerife-wijnmaker. De vulkanische hellingen zijn steil en ontoegankelijk, mechanisering is in de meeste wijngaarden simpelweg onmogelijk. Alle arbeid geschiedt met de hand. De opbrengsten zijn uitzonderlijk laag, tussen de 3.000 en 4.000 kilo per hectare, en de logistiek van het eiland verhoogt de transportkosten tot het niveau van een buitenlandse markt.
De groeicyclus is lang: de wijnstokken knopen vroeg uit maar rijpen traag, als een slowcooker die aroma’s de tijd geeft complexer te worden. Regenval en nachtvorst bedreigen de hoogstgelegen percelen, terwijl de lagere zones kampen met intense hitte en droogte. Elke wijnmaker op het eiland speelt een dagelijks spel met microklimaat, hoogte en timing. En toch, of juíst daardoor, produceren de beste bodegas van Tenerife wijnen die in één slok het verschil maken tussen een fles en een beleving.
De wijnen van Viñátigo zijn portretten van vergeten variëteiten
Viñátigo – De bewaker van het vergetene
In de gemeente La Guancha, in het noordwesten van Tenerife, staat een wijnkelder gebouwd van dezelfde zwarte vulkanische stenen als de omgeving zelf. Hier is Juan Jesús Méndez aan het werk, een vierde generatie wijnbouwer die Viñátigo in 1990 oprichtte en sindsdien onvermoeibaar werkt aan het identificeren en finetunen van de inheemse druivenrassen van de Canarische Eilanden. Samen met zijn vrouw Elena Batista en wetenschappers van de Universiteit van Tarragona identificeerden zij meer dan tachtig verschillende druivenrassen. Variëteiten als Baboso Negro en Vijariego Negro zijn grotendeels aan hun pionierswerk te danken. Zijn zoon Jorge, opgeleid in Madrid en gepolijst in Chili, Argentinië en Bourgogne, heeft de teugels inmiddels overgenomen en teelt alle percelen nu biologisch.
De wijnen van Viñátigo zijn portretten van vergeten variëteiten. De Marmajuelo vermengt tropische aroma’s van passievrucht, ananas en bananenbladeren met een frisse textuur en uitzonderlijk mondgevoel. De Gual, herboren uit bijna-uitsterving, ontvouwt zich na opening tot een complexe symfonie van limoen, sinaasappelschil, jodium, zoute mineraliteit en bijenwas, met het potentieel meer dan een decennium te rijpen. De Ensamblaje Tinto, een samenspel van Tintilla, Baboso Negro, Negramoll en Listán Negro, geldt voor Méndez als zijn meest persoonlijke wijn: de bekroning van dertig jaar werk.
Suertes del Marqués – De revolutie in vlechtjes
Als er één wijnhuis is dat de moderne wijnrevolutie op Tenerife heeft aangestoken, dan is het Suertes del Marqués. Opgericht in 2006, heeft deze kleine familiewijnmakerij nieuwe kwaliteitsnormen gezet voor de Canarische Eilanden én ongekende internationale aandacht gegenereerd – zestig procent van de productie wordt inmiddels geëxporteerd. Wijnmaker Jonatan García Lima hanteert een Bourgondisch classificatiesysteem om elk perceel, elke bodem en elke expositie recht te doen.
De wijnmakerij ligt in het hart van de Valle de la Orotava, op steile hellingen met uitzicht op de zee, tussen 400 en 700 meter hoogte. De stokken zijn soms ouder dan tweehonderd jaar en worden geleid volgens het mythische cordón trenzado, een gevlochten leidraad die uniek is voor de Canarische Eilanden, waarbij de armen van de stok soms tot vijftien meter lang worden gevlochten. De Vidonia VP, honderd procent Listán Blanco, versterkt en 25 maanden gerijpt in Madeira-vaten, is een witte wijn van uitzonderlijke diepgang. De Candio, een minerale Listán Negro zonder toegevoegde sulfieten, bewijst dat Tenerife rode wijnen maakt die dichter bij Barolo dan bij Rioja staan. De historische field blend Vidueño, samengesteld uit twintig verschillende rassen, is een vinologische tijdcapsule!
Alma de Trevejos – Wijngaarden aan de rand van de hemel
Op de zuidelijke flank van de Teide, in de gemeente Vilaflor, ligt het domein Alma de Trevejos. Met zijn 1.450 meter hoogte is dit vermoedelijk de hoogstgelegen commerciële wijnmakerij van Europa. De druiven rijpen traag in een droog, helder klimaat met enorme dag-nacht-temperatuurverschillen die de zuurgraad bewaren en de aroma’s concentreren. Eigenaar Enrique Alfonso beschrijft zijn domein als ‘de Andes van de Canarische Eilanden’.
Op dit ecologische domein worden Canarische druiven als Listán Blanco, Listán Negro en Negramoll traditioneel en biologisch geteeld. De Brut Nature mousserende wijn, gemaakt van Listán Prieto via de traditionele methode en minstens twaalf maanden op de gist gerijpt, is uniek op aarde: een tintelend, levendig glas dat je dichter bij de hemel brengt dan welke andere wijn ook. De stille witte wijnen uit de hoogste percelen blinken uit in zoute mineraliteit en een bijna alpiene frisheid.
Bodegas Monje – Vijf generaties trots
In het schilderachtige El Sauzal, op 500 meter hoogte met uitzicht op de Teide en de Atlantische Oceaan, combineert Bodegas Monje eeuwenlange traditie met moderne vindingrijkheid. De wijnmakende traditie van de Monje-familie gaat terug tot 1750. Felipe Monje, de vijfde generatie, leidt vandaag een wijnhuis dat terecht geldt als een van de meest complete vinologische bestemmingen van het eiland. De stokken staan in rotsachtige vulkanische grond van de DO Tacoronte-Acentejo, omringd door zwarte lavastenen en gekoeld door de oceaanwind.
Emblematische wijnen als de Dragoblanco en de Hollera getuigen van het meesterschap van het huis. De Hollera, bereid via koolzuurmaceratie, is de puurste expressie van Listán Negro: fruitig, sappig en doorspekt met vulkanische rook. De Monje Tradicional, gerijpt in eiken foeder, toont aan hoe dit eiland rode wijnen maakt met structuur én elegantie. Bij Bodegas Monje is de wijnervaring onlosmakelijk verbonden met de Canarische keuken: proeverijen zijn gekoppeld aan ambachtelijke geitenkazen en de beroemde papas arrugadas met mojo rojo.
Bodegas Ferrera – Biologisch op de lavakorst
In de Valle de Guímar, op een pad dat zich kronkelt langs dennenbossen en afgekoelde lavastromen, ligt Finca Las Vigas. In de jaren veertig verwierf de Ferrera-familie dit bijzondere perceel op 1.000 meter hoogte. Oprichter Tomás Ferrera bouwde met zijn muilezels de karakteristieke droogstenen muurtjes die de inheemse wijnstokken vandaag nog ondersteunen. Kleinzoon Juan Rubén Ferrera leidt nu een wijnhuis dat volledig op regeneratieve landbouw is afgestemd.
De Albillo Criollo, een zeldzame monovariëtale witte wijn, onthult aroma’s van perzik, banaan en verse weidebloemen, met een intense en complexe afdronk. De Ecologische Rode wijn, een samenspel van Syrah en Tempranillo uit vulkanische grond, rijpt vier maanden in Franse en Amerikaanse eik en overtuigt met zijn verfijning en balans. Een bezoek aan Bodegas Ferrera, met uitzicht op de Guímar-vallei en de top van de Teide, is op zichzelf al een belevenis.
De wijnen van Tenerife vragen om eerlijke terroirgedreven gerechten, maar ook steeds meer om verfijnde gastronomie met gerijpte vis of vlees. De Listán Blanco van Viñátigo past uitstekend bij gegrilde vis met papas arrugadas en mojo verde, een klassieke saus van knoflook, koriander en olijfolie. De lichtere rode wijnen van Suertes del Marqués, de Candio of de La Solana, sluiten prachtig aan bij conejo en salmorejo: konijn gemarineerd in knoflook, tijm en paprika, langzaam gestoofd tot het vlees van het bot valt.
De volle, gerijpte wijnen van Bodegas Monje vragen om iets robuusters: geitenvlees of een puchero canario, de rijke stoofpot met kikkererwten, maïs en saffraan die op Tenerife al eeuwen de ziel verwarmt. En voor wie eindigt met een glas zoete Malvasía van Viñátigo, de edelste erfenis van de historische handelswijnen die eens Engelse koningen bekoorden, past niets beter dan een schaaltje bienmesabe, het amandeldessert dat de Canarische keuken haar zoetheid geeft.
Door Toni De Coninck.
Dit is het eerste deel van een uitgebreid vierluik over Tenerife als premium boutique bestemming en de vele culinaire troeven.
