Ik heb een erg aparte relatie met Schiedam. De stad wordt er in de volksmond wel eens smalend ‘Zwart Nazareth’ genoemd, en ik woon zelf in het Belgische Nazareth. De paar mensen die ik het vraag tijdens mijn bezoek, twijfelen zelf een beetje. Ze weten allemaal wel dat het deeltje ‘zwart’ naar de uitstoot van de vele distilleerderijen verwijst in de negentiende en twintigste eeuw. Maar over Nazareth zijn er verschillende meningen. “Dat er niets goeds kon komen uit Nazareth,” is de meest gangbare bijbelse spotprent. Maar het vermoeden leeft ook dat er in het prille begin van de jeneverindustrie best wel wat Vlamingen de grens overstaken om hier te komen werken. Nazareth – mijn Nazareth – had voor zover ik dat weet geen distilleerderijen, wel een paar graanmolens. En in de buurt heb je Filliers en Balegem.
Intens blauw Schiedam
Het is de tweede keer dat ik in Schiedam kom en vanuit mijn aangeboren sympathie voor de underdog vind ik het een verrassend aangename plek om een paar dagen door te brengen. Ik hou ervan hoe de jachtige wolken zich spiegelen in de Schie, om wat later plaats te maken voor het meest intense blauw. Ik vind het prettig hoe een sloep zachtjes door de Lange Haven manoeuvreert, en daarbij symmetrische rimpels achterlaat in het donkere water. De man glimlacht breed en zwaait met de schipperspet. Schiedam leeft in de schaduw van Rotterdam, dat je overigens met de tram in tien minuten bereikt, maar doet vaker nog denken aan een stukje Delft, Amsterdam hier en daar, maar dan rustiger, dorpser, lokaler. Het is een stad voor en door plaatselijke handelaars. En die lijken elkaar allemaal te kennen.
Een avondje in de Nolet Copper Club leert je veel bij over de edele kunst van het shaken en stirren
Er waren ooit net geen 400 distilleerderijen in Schiedam, en molens die die industrie van grondstoffen moesten voorzien. Die molens hebben vandaag goeddeels hun functie verloren, maar ze zijn nog steeds de allerhoogste stellingmolens ter wereld, en in 2005 werd met de Noletmolen zelfs nog een nieuwe gebouwd. In Museummolen De Walvisch – indrukwekkend bouwsel – leer je meer over de geschiedenis en kun je boven ook de molenaar aan het werk zien. Vandaag leveren die ook meel voor lokale handelaars zoals de overheerlijke bakkerij De Bakkerette.
Schiedam is Dutch Distillers District
Het heeft er alle schijn van dat Schiedam na de ginhausse van twintig jaar geleden een tweede adem heeft gevonden. Er is, ondanks een wereldwijd dalend alcoholgebruik, een grote interesse in ambachtelijk distillaat en de restaurants en moderne stokers spelen daar handig op in met buitengewone craft cocktails en spannende workshops. Een avondje in de Nolet Copper Club leert je veel bij over de edele kunst van het shaken en stirren, en het is nog lekker ook. Maar ook een tapasrestaurant als Oniria, erg fijne mensen, zet in op huisbereide cocktails met Schiedammer gin en jenever. Schiedam zet zich in de markt als Dutch Distillers District, en kan op deze manier meesurfen op de groeiende belangstelling voor cocktails en mocktails. Producenten als Serious Bee maken nu bijvoorbeeld ook serieus goede mede, naast oude jenever en moutwijn jenever. Het zijn allemaal redelijk jonge initiatieven door mensen die van aanpakken weten, en die het momentum willen grijpen.
‘Het mag al een keer een beetje schuren’
God is a DJ
De avond is zacht, de regenwolken zijn verdwenen, boven De Walvisch schittert een eenzame ster. Het geeft Schiedam een vleugje mysterie, wat magie, als je langs de kinderkopjes van de Lange Haven richting Hoogstraat wandelt. Ik hou ook van de stegen, die de kade verbinden met de binnenstad. Het zijn rustpunten, interpuncties, voor je de zone met winkels en restaurants bereikt.
Ik lunch er in Brasserie Stadhuis, met zwezerik en aged beef en wat vroege lentegroenten, en drink een bobje wijn. Stadhuis is een plek om in de ochtend ouderwets de krant te lezen bij koffie verkeerd, en ’s avonds uitgebreid te dineren met een fles van de uitstekende wijnkaart. Het dessert komt in de vorm van onweerstaanbare pralines bij De Bonte Koe, een succesvolle chocoladeproducent die een tijdje geleden nog viraal ging met de huisgemaakte versie van Dubai chocolade. Die is inderdaad lekker, maar de bonbons met jenever zijn een beter digestief, en doen het goed bij sterke koffie.
’s Avonds dineer ik bij Marnix Benschop in De Eenling, en die naam zegt veel over het restaurant. Benschop lijkt alles alleen te doen, hoog in zijn op dj booth lijkende keuken, en kookt ook eigenzinnig en tegendraads. ‘Het mag al een keer een beetje schuren,’ vertelt de chef wanneer hij de borden komt inzetten. Veel zuren, fermentaties, groenten, maar ook minder voor de hand liggende vissen als rode poon passeren de revue. Waar ’s middags nog broodjes buikspek en tosti boerenkip op de kaart staan, ligt de spanningsboog bij het diner een stuk hoger: van de meer klassieke Franse bistrogerechten als steak tartaar en coq au vin tot een meergangenmenu waarin chef Marnix als een beeldenstormer de Michelinladder beklimt. Hij blijft de combinatie graag doen: ‘je moet je aanpassen aan de Schiedammer, en ik ben blij als ik ’s avonds een keer iets origineler aan de slag kan.” God is a DJ en his name is Benschop.
Door Toni De Coninck.
Ik overnachtte in het prachtige boetiekhotel Stadsvilla Mout, hartje Schiedam. Een plek om je helemaal thuis te voelen, met zicht op water en haven. Vraag bij reservering specifiek naar de kamers met zicht op de Schie! Ontbijt is uitgebreid en vers, maar het is vooral het huiskamergevoel dat me zo charmeerde.
Meer info over alle bezoeken en activiteiten in Schiedam? Dat kan via deze link.
